Phát hiện hoại tử chỏm xương đùi hai bên (ARCO II) qua mô hình tầm soát chuyên sâu Ningen Dock tại Bernard Healthcare

Bệnh nhân nữ N.T.K.H, 54 tuổi, đến kiểm tra sức khỏe chuyên sâu tại Bernard trong khuôn khổ gói khám Ningen Dock – mô hình tầm soát toàn diện theo chuẩn Y khoa Nhật Bản, với mục tiêu không chỉ phát hiện bệnh mà còn đánh giá tổng thể nguy cơ và kích hoạt can thiệp sớm khi cần thiết. 

Khai thác tiền sử ghi nhận bệnh nhân đang điều trị lupus ban đỏ hệ thống, rối loạn lipid máu và giảm mật độ xương; đồng thời theo dõi thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Bệnh nhân có tiền căn lao phổi đã điều trị ổn định cách đây 2 năm, nội soi dạ dày tháng 03/2025 ghi nhận viêm dạ dày nhẹ, HP âm tính, và nội soi đại trực tràng chưa phát hiện bất thường. Đáng chú ý, bệnh nhân từng phẫu thuật đóng đinh nội tủy xương đùi trái do gãy cổ xương đùi tại Bệnh viện tuyến trước, hiện còn sẹo mổ dài vùng đùi trái, kèm tiền sử gãy xương sườn 7–8. 

Nhận diện "dấu hiệu cảnh báo" 

Trong thời gian gần đây, bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng đa hệ thống gồm đầy hơi chướng bụng, trào ngược dạ dày, kèm theo biểu hiện thần kinh – cơ xương khớp như tê nửa người bên trái, nặng mỏi chân trái khi đứng lâu, và đặc biệt là đau khớp háng kèm tiếng lạo xạo khi vận động. Những triệu chứng này, trong bối cảnh bệnh nền phức tạp (đặc biệt là lupus và tình trạng giảm mật độ xương), đã được hệ thống Ningen Dock Bernard nhận diện là các “dấu hiệu cảnh báo” cần khảo sát chuyên sâu theo hướng đa cơ quan, thay vì tiếp cận đơn lẻ từng triệu chứng. 

Công nghệ chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu 

Đo mật độ xương bằng DEXA là bước đầu tiên làm rõ mức độ nghiêm trọng của tình trạng xương. Kết quả cho thấy tình trạng giảm mật độ xương tại nhiều vị trí như cột sống thắt lưng và hai cổ xương đùi, đồng thời ghi nhận loãng xương tại đầu dưới xương cẳng tay hai bên – phản ánh nguy cơ gãy xương cao và chất lượng xương suy giảm toàn diện. 

Hình ảnh CT scan ngực bụng ghi nhận bất thường – trích xuất từ hệ thống PACS Bernard

Trên nền tảng đó, chụp cắt lớp vi tính (CT) bụng – tiểu khung không chỉ xác nhận tình trạng đinh nội tủy xương đùi trái sau phẫu thuật, mà còn phát hiện các bất thường quan trọng tại chỏm xương đùi hai bên: hình ảnh tổn thương dưới sụn nghi ngờ hoại tử chỏm bên phải và các ổ thấu quang dạng nang xương dưới sụn bên trái. Bệnh nhân được khuyến nghị thực hiện MRI để khảo sát và đánh giá rõ hơn tổn thương. 

Kết quả MRI khung chậu ghi nhận bất thường tín hiệu tủy xương dưới sụn chỏm xương đùi hai bên, phù hợp với chẩn đoán hoại tử chỏm xương đùi vô mạch giai đoạn ARCO II. 

Hình ảnh MRI khung chậu ghi nhận tổn thương hoại tử chỏm xương đùi hai bên giai đoạn ARCO II – trích xuất từ hệ thống PACS Bernard

Phân loại ARCO và ý nghĩa của việc phát hiện ở giai đoạn sớm 

Phân loại ARCO (Association Research Circulation Osseous) là hệ thống chuẩn quốc tế được sử dụng rộng rãi để đánh giá mức độ hoại tử vô mạch chỏm xương đùi, phản ánh tiến trình bệnh từ giai đoạn rất sớm đến giai đoạn muộn: 

• Giai đoạn ARCO I: Tổn thương còn kín đáo, chưa gây biến dạng cấu trúc xương. Do đó, tiên lượng thuận lợi nhất, ưu tiên chiến lược điều trị bảo tồn hoặc can thiệp sớm với khả năng hồi phục cao. 
• Giai đoạn ARCO II: Tổn thương đã rõ trên hình ảnh học nhưng chỏm xương vẫn chưa sụp. Đây là giai đoạn "chuyển tiếp" quan trọng – cấu trúc chỏm xương vẫn còn có thể bảo tồn thông qua các phương pháp như khoan giảm áp kết hợp điều trị nội khoa tích cực. 
• Giai đoạn ARCO III: Tình trạng bắt đầu sụp chỏm xuất hiện, tình trạng bắt đầu sụp chỏm xuất hiện. Tuy nhiên ở một số bệnh nhân trẻ, vẫn có thể cân nhắc các biện pháp nhằm trì hoãn thay khớp, nhưng nguy cơ tiến triển thành thoái hóa khớp là rất cao. 
• Giai đoạn ARCO IV (Giai đoạn cuối): Cấu trúc khớp đã thoái hóa rõ rệt. Việc bảo tồn không còn khả thi – thay khớp háng trở thành lựa chọn điều trị chủ đạo. 

Theo phân loại của Hiệp hội Nghiên cứu Tuần hoàn Xương (ARCO), Các giai đoạn ARCO I–II được xem là “giai đoạn vàng” khi can thiệp kịp thời có thể giúp bảo tồn chỏm xương, hạn chế tổn thương tiến triển và tối ưu hóa khả năng phục hồi. Mặc dù tổn thương đã rõ nhưng chưa xảy ra sụp chỏm cho phép can thiệp bảo tồn hoặc điều trị sớm nhằm duy trì cấu trúc khớp. Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn này có ý nghĩa quyết định, bởi khi tiến triển sang ARCO III–IV, nguy cơ sụp chỏm và thoái hóa khớp sẽ tăng cao, phải can thiệp phẫu thuật lớn. Đặc biệt là thay khớp háng, gia tăng đáng kể và ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng sống của người bệnh. Ở trường hợp của chị H., phát hiện ở giai đoạn ARCO II có ý nghĩa quyết định đối với tiên lượng điều trị. 

Kích hoạt hội chẩn đa chuyên khoa 

Trước tính chất phức tạp và nguy cơ tiến triển nhanh của bệnh lý, mô hình hội chẩn đa chuyên khoa đã được kích hoạt. Hội đồng Y khoa Bernard, dưới sự chủ trì của TS.BS CK2 Trần Đoàn Đạo cùng các thành viên gồm BS CK2 Nguyễn Thị Thanh Hà và BS CK2 Đỗ Lê Hoàng Sơn, đã tiến hành phân tích toàn diện hồ sơ lâm sàng, hình ảnh học và bối cảnh bệnh nền của bệnh nhân. Điểm cốt lõi của mô hình này là không trì hoãn quyết định điều trị khi đã có đủ dữ kiện quan trọng, đồng thời đảm bảo sự đồng thuận chuyên môn cao nhất giữa các chuyên gia. 

Sau hội chẩn, Hội đồng thống nhất đánh giá đây là trường hợp hoại tử chỏm xương đùi hai bên trên nền bệnh lý tự miễn và rối loạn chuyển hóa, có nguy cơ tiến triển nếu không can thiệp kịp thời. Hướng xử trí được đề xuất là can thiệp ngoại khoa sớm, đồng thời bệnh nhân được chuyển tuyến nhanh chóng đến cơ sở chuyên sâu về chấn thương chỉnh hình để được đánh giá và điều trị chuyên biệt (bao gồm các phương án như khoan giảm áp hoặc các kỹ thuật bảo tồn chỏm xương tùy theo đánh giá phẫu thuật), từ đó có thể tối ưu hóa tiên lượng và mở ra cơ hội điều trị hiệu quả, hạn chế tối đa nguy cơ phải thực hiện các phẫu thuật thay khớp lớn trong tương lai. 

Chụp CT Scan và MRI tầm soát chuyên sâu 

CT Scan và MRI có vai trò rất lớn trong chẩn đoán bệnh lý xương khớp phức tạp. CT Scan cung cấp hình ảnh cấu trúc xương độ phân giải cao, phát hiện các ổ thấu quang và tổn thương dưới sụn sớm. MRI có ưu thế vượt trội trong đánh giá tủy xương và mô mềm cho phép xác định chính xác giai đoạn hoại tử vô mạch ngay cả khi chỏm xương chưa biến dạng – điều mà X-quang thông thường chưa thực hiện được. 

Tại Bernard Healthcare, hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại của GE Healthcare kết hợp cùng đội ngũ bác sĩ đa chuyên khoa giàu kinh nghiệm giúp đưa ra chẩn đoán chính xác, phát hiện đúng giai đoạn, có hướng điều trị kịp thời và bảo vệ chất lượng sống lâu dài cho người bệnh. Khi có rủi ro sức khỏe, Bernard kích hoạt Tumor Board — hội đồng hội chẩn liên chuyên khoa để thảo luận hướng điều trị và tư vấn, đồng hành cùng bệnh nhân. 

Hiện nay, Bernard Healthcare cung cấp dịch vụ CT Scan và MRI trong các gói tầm soát sức khỏe chuyên sâu Ningen Dock và từng bộ phận theo nhu cầu của quý khách. Để được giải đáp chi tiết và đặt lịch hẹn khám, Quý khách hàng có thể liên hệ qua hotline: 028 3535 2468 hoặc đăng ký tư vấn TẠI ĐÂY.