Đọc chéo hình ảnh y tế Việt – Nhật, thêm cơ hội phát hiện tổn thương sớm

Tại hội thảo "Thành tựu y học Việt - Ứng dụng khoa học công nghệ vào điều trị các ca bệnh khó", được Báo Thanh Niên tổ chức ngày 9/10 tại TPHCM, BS. Bùi Lê Nhạc Tiên - Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp Hệ thống Y khoa chuyên sâu quốc tế Bernard (Bernard Healthcare), đã chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ thông tin trong quy trình kiểm tra chéo hình ảnh y tế giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Theo BS. Tiên, sai sót trong chẩn đoán hình ảnh là vấn đề được ghi nhận tại nhiều quốc gia. Tổn thương có thể bị bỏ sót, không được nhận diện là bất thường hoặc chưa được đánh giá đúng ý nghĩa lâm sàng. Những khác biệt này đặt ra yêu cầu tăng cường các quy trình kiểm tra, tham vấn ý kiến chuyên môn, nhất là với những trường hợp tổn thương nhỏ, chưa biểu hiện triệu chứng rõ ràng.

Một trong những giải pháp được áp dụng là đọc kết quả lần hai (second reading), trong đó hình ảnh y tế được một bác sĩ khác hoặc chuyên gia có chuyên môn phù hợp đánh giá độc lập. Việc có thêm ý kiến chuyên môn giúp đối chiếu kết quả ban đầu, nhận diện những điểm chưa thống nhất và cân nhắc hướng xử trí phù hợp hơn.

Tuy nhiên, để quy trình phát huy hiệu quả, việc kết nối chuyên môn cần đi cùng hệ thống công nghệ thông tin bảo đảm khả năng truyền tải hình ảnh, lưu trữ hồ sơ và bảo mật dữ liệu. Đây cũng là cơ sở để mở rộng hội chẩn giữa các cơ sở y tế, vượt qua giới hạn khoảng cách địa lý.

Đọc lần hai, thêm một cơ hội nhận diện tổn thương

Theo báo cáo tại hội thảo, từ tháng 8/2023 đến tháng 3/2025, Bernard Healthcare phối hợp với Bệnh viện Đại học Yamanashi (Nhật Bản) triển khai tham vấn ý kiến thứ hai đối với 364 bệnh nhân, tương ứng 578 lượt chụp. Quy trình được thực hiện trên hệ thống kết nối dữ liệu hình ảnh, với kết quả do bác sĩ Việt Nam đọc ban đầu được chuyển sang Nhật Bản để đánh giá độc lập. Sau đó, bác sĩ lâm sàng tại Việt Nam đối chiếu các nhận định; những khác biệt cần làm rõ sẽ được tiếp tục trao đổi chuyên môn trước khi tư vấn cho người bệnh.

Báo cáo ghi nhận tỷ lệ đồng thuận giữa hai cơ sở đạt 88,7-94%, tùy thang phân loại được sử dụng. Khoảng 1-2% trường hợp có khác biệt quan trọng về mặt lâm sàng. Từ kết quả triển khai, đơn vị ước tính quy trình đọc chéo có thể giúp giảm nguy cơ bỏ sót tổn thương 10-20 lần so với chỉ đọc một lần. Đây là kết quả được báo cáo trong phạm vi mô hình, cần được đánh giá thêm khi mở rộng quy mô và đối tượng áp dụng.

Ý nghĩa của việc kiểm tra chéo thể hiện rõ hơn qua những trường hợp cụ thể. Trong một trường hợp được trình bày, bệnh nhân nam 56 tuổi đi khám sức khỏe định kỳ, không có triệu chứng đáng chú ý. Kết quả CT ban đầu chưa ghi nhận bất thường, nhưng qua tham vấn ý kiến thứ hai từ chuyên gia Nhật Bản, hình ảnh được đánh giá có tổn thương khoảng 21 mm, nghi có nguồn gốc thần kinh hoặc liên quan tủy thượng thận. Phát hiện này giúp người bệnh có thêm cơ sở để được đánh giá và theo dõi chuyên sâu.

Một trường hợp khác là bệnh nhân có tiền sử ung thư tụy, đã phẫu thuật và hóa trị, cần chụp CT kiểm tra sau điều trị. Người bệnh lo ngại khả năng tái phát khi hình ảnh ghi nhận một nốt nhỏ ở phổi và hạch ổ bụng chưa rõ bản chất. Thông qua việc tham vấn chuyên gia hình ảnh tại Nhật Bản và phối hợp với đơn vị điều trị ung thư, kết quả được đối chiếu để đưa ra nhận định và kế hoạch theo dõi tiếp theo. Với người từng điều trị ung thư, việc có thêm ý kiến chuyên môn không chỉ hỗ trợ bác sĩ mà còn giúp người bệnh hiểu rõ hơn về tình trạng của mình, tránh phải tự xoay xở giữa nhiều kết quả chưa thống nhất.

Công nghệ giúp rút ngắn hành trình tiếp cận chuyên gia

Một điểm đáng chú ý của mô hình là việc ứng dụng hệ thống quản lý thông tin bệnh viện và lưu trữ, truyền tải hình ảnh y tế (HIS-PACS) để chuyển dữ liệu trực tuyến giữa hai nước. Theo báo cáo của Bernard Healthcare, thời gian nhận kết quả tham vấn thông thường khoảng 5 ngày làm việc; trường hợp cần xử lý khẩn có thể trong 2 ngày làm việc. Chi phí được đơn vị công bố khoảng 3-3,5 triệu đồng cho mỗi dịch vụ.

So với quy trình truyền thống phải sao chép hình ảnh ra đĩa, gửi sang nước ngoài, chờ đọc kết quả rồi dịch thuật, việc truyền dữ liệu trực tuyến giúp giảm các khâu trung gian và rút ngắn thời gian chờ đợi. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong những trường hợp cần sớm làm rõ tổn thương để bác sĩ và người bệnh cân nhắc bước tiếp theo.

Ngoài kiểm tra chéo hình ảnh, Bernard Healthcare cho biết đang kết nối chuyên môn với một số cơ sở y tế tại Nhật Bản, trong đó có Bệnh viện Đại học Yamanashi và Bệnh viện Trung ương Kyoto Miniren, nhằm hỗ trợ tham vấn điều trị, hội chẩn từ xa và kết nối điều trị tại Nhật Bản khi có chỉ định, nhu cầu phù hợp. Hồ sơ và thông tin điều trị được cập nhật để bác sĩ tại Việt Nam có thể tiếp tục theo dõi người bệnh sau khi trở về.

Dù vậy, đọc kết quả lần hai không thay thế việc thăm khám trực tiếp, đánh giá lâm sàng hay quyết định điều trị của bác sĩ phụ trách. Kết quả hình ảnh cần được đặt trong bối cảnh triệu chứng, tiền sử và các xét nghiệm liên quan. Khi có khác biệt giữa các ý kiến chuyên môn, việc trao đổi, hội chẩn và thống nhất hướng xử trí là bước cần thiết.

Từ kinh nghiệm triển khai, BS. Bùi Lê Nhạc Tiên cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện quy trình phối hợp giữa các bệnh viện, bảo đảm an toàn dữ liệu và nghiên cứu đánh giá hiệu quả lâu dài. Việc mở rộng kiểm tra chéo, không chỉ trong tầm soát mà còn ở những ca bệnh phức tạp trong quá trình điều trị, có thể tạo thêm cơ hội tiếp cận chuyên gia cho người bệnh, đồng thời hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định trên cơ sở thông tin đầy đủ hơn.

Mimosa (Bernard Healthcare)