Vi rút Nipah là gì? Mức độ nguy hiểm và cách phòng ngừa

Vi rút Nipah là gì?

Vi rút Nipah (Nipah virus – NiV) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm thuộc nhóm A, có khả năng lây từ động vật sang người và từ người sang người. Bệnh được phát hiện lần đầu vào năm 1998 và hiện vẫn được xếp vào nhóm mầm bệnh mới nổi cần giám sát chặt chẽ do chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vi rút Nipah có khả năng gây dịch với tỷ lệ tử vong cao, đặc biệt nếu không được phát hiện và chăm sóc kịp thời.

Vi rút Nipah lây truyền qua những con đường nào?

Vi rút Nipah có thể lây nhiễm qua nhiều con đường khác nhau:

Lây từ động vật sang người

• Vật chủ tự nhiên là dơi ăn quả
• Con người có thể nhiễm vi rút khi:
  - Ăn trái cây bị dơi cắn, liếm
  - Uống nhựa cây chưa qua chế biến (như nhựa cây chà là)
  - Tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm bệnh, đặc biệt là lợn

Lây từ người sang người

Vi rút có thể lây qua tiếp xúc gần với người bệnh, thông qua:

• Nước bọt
• Dịch hô hấp
• Dịch tiết cơ thể trong quá trình chăm sóc

Khả năng lây truyền từ người sang người khiến Nipah trở thành mối nguy cơ lớn nếu xuất hiện ổ dịch.

Triệu chứng nhiễm vi rút Nipah

Thời gian ủ bệnh thường từ 4–14 ngày, một số trường hợp có thể kéo dài hơn. Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

• Sốt, đau đầu, mệt mỏi
• Ho, khó thở
• Buồn nôn, nôn
• Rối loạn ý thức, lơ mơ, co giật

Ở giai đoạn nặng, bệnh có thể tiến triển nhanh sang:

• Viêm não cấp
• Viêm phổi nặng
• Suy hô hấp, hôn mê

Vi rút Nipah có nguy hiểm không?

Câu trả lời là có. Vi rút Nipah được đánh giá là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do:

• Diễn tiến nhanh
• Tỷ lệ tử vong cao
• Chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu
• Có khả năng lây truyền trong cộng đồng

Theo thống kê của Centers for Disease Control and Prevention (CDC) và WHO, tỷ lệ tử vong ở các trường hợp nhập viện dao động từ 40–75%. Việc phát hiện sớm và điều trị hỗ trợ kịp thời đóng vai trò rất quan trọng trong giảm nguy cơ biến chứng và tử vong.

Cách phòng ngừa vi rút Nipah

Do chưa có vắc xin đặc hiệu, phòng bệnh là biện pháp quan trọng nhất:

• Ăn chín, uống sôi, đảm bảo an toàn thực phẩm
• Không ăn trái cây có vết dơi cắn hoặc trái cây rơi rụng
• Không uống nhựa cây chưa qua chế biến hoặc chưa được xử lý an toàn
• Tránh tiếp xúc trực tiếp với dơi, lợn nghi nhiễm bệnh
• Đeo khẩu trang, găng tay khi chăm sóc người bệnh
• Giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng
• Đi khám ngay khi có triệu chứng nghi ngờ

Vi rút Nipah là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu mỗi người chủ động thực hiện các biện pháp an toàn trong sinh hoạt và ăn uống hằng ngày.