Chăm sóc giảm nhẹ: Đồng hành để người bệnh sống trọn vẹn

Hệ thống Y khoa Chuyên sâu Quốc tế Bernard (Bernard Healthcare) vừa tổ chức chương trình workshop "Chăm sóc giảm nhẹ - Nếu ngày mai không đến", với sự chia sẻ của BS. Võ Thành Long - Giám đốc Trung tâm Hospice Spring, Cố vấn chuyên môn Bernard Healthcare - Chăm sóc hỗ trợ và giảm nhẹ. Chương trình góp phần làm rõ vai trò của chăm sóc giảm nhẹ trong điều trị ung thư hiện đại, đồng thời mở ra nhiều góc nhìn về "chất lượng của cái chết", quyền tự quyết của người bệnh và cách tiếp cận lấy người bệnh làm trung tâm. 

Trong hơn hai giờ chia sẻ, nhiều khái niệm vốn còn khá mới tại Việt Nam được phân tích dưới góc nhìn của y học hiện đại, qua đó giúp đội ngũ Bernard hiểu rõ hơn về giá trị của chăm sóc giảm nhẹ trong toàn bộ hành trình điều trị. 

"Chất lượng của cái chết" cũng cần được quan tâm 

Trong nhiều năm, chăm sóc giảm nhẹ thường bị hiểu nhầm là dịch vụ chỉ dành cho người bệnh ở giai đoạn cuối hoặc khi mọi phương pháp điều trị đã không còn hiệu quả. Theo BS. Võ Thành Long, đây là một chuyên ngành y khoa hướng đến việc giảm bớt đau khổ cho người bệnh và gia đình thông qua kiểm soát triệu chứng, hỗ trợ về tâm lý, xã hội, tinh thần và đồng hành trong suốt hành trình bệnh tật. 

Một trong những nội dung được BS. Long dành nhiều thời gian phân tích là khái niệm "chất lượng của cái chết" - điều vốn còn khá mới trong thực hành y khoa tại Việt Nam. 

"Nếu chúng ta luôn mong muốn có chất lượng cuộc sống tốt, thì cũng cần nghĩ đến chất lượng của cái chết", bác sĩ chia sẻ. 

Theo BS. Long, một cái chết bình an không được đo bằng việc kéo dài sự sống bằng mọi giá, mà bằng việc người bệnh được giảm đau, được ở nơi mình mong muốn, có người thân bên cạnh và có cơ hội hoàn thành những điều còn dang dở.

BS. Long cũng đặt ra một câu hỏi dành cho đội ngũ y tế: "Chúng ta đã bao giờ ngồi lại để hỏi người bệnh thực sự mong muốn điều gì?". Theobác sĩ, việc lắng nghe và tôn trọng quyền lựa chọn của người bệnh là nền tảng của chăm sóc giảm nhẹ, giúp họ chủ động quyết định những vấn đề liên quan đến chính cuộc sống và hành trình điều trị. 

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng 56,8 triệu người trên thế giới cần được chăm sóc giảm nhẹ, nhưng chỉ khoảng 14% được tiếp cận dịch vụ này. WHO cũng dự báo nhu cầu sẽ tiếp tục gia tăng do già hóa dân số và gánh nặng bệnh không lây nhiễm. 

Còn tại Việt Nam, theo BS. Long, thực trạng tại Việt Nam cũng phản ánh khoảng trống này khi nhiều người bệnh chỉ được tiếp cận chăm sóc giảm nhẹ ở giai đoạn rất muộn, trong khi nhu cầu thực tế lớn hơn rất nhiều. 

Chăm sóc giảm nhẹ nên bắt đầu khi người bệnh được chẩn đoán 

Nếu khái niệm "chất lượng của cái chết" giúp thay đổi cách nhìn về chăm sóc giảm nhẹ, thì một trong những thông điệp quan trọng nhất được Cố vấn chuyên môn Bernard Healthcare nhấn mạnh là thời điểm bắt đầu. 

Theo khuyến cáo của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Hoa Kỳ (ASCO), chăm sóc giảm nhẹ cần được tích hợp ngay từ khi người bệnh được chẩn đoán mắc ung thư tiến triển và triển khai song song với các phương pháp điều trị như phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị. Nhiều nghiên cứu cho thấy cách tiếp cận này giúp cải thiện chất lượng sống, giảm đau khổ cho cả người bệnh lẫn gia đình, đồng thời hạn chế những can thiệp quá mức trong giai đoạn cuối.

BS. Long cho biết, chăm sóc giảm nhẹ không đồng nghĩa với việc từ bỏ điều trị hay hết hy vọng. Ngược lại, đây là quá trình đồng hành để người bệnh thích nghi với bệnh tật, kiểm soát triệu chứng và chuẩn bị tốt hơn cho mọi tình huống có thể xảy ra.

Bên cạnh chăm sóc thể chất, mô hình này còn quan tâm đến nhu cầu về tâm lý, xã hội và tinh thần của người bệnh. Gia đình cũng được xem là một phần của quá trình chăm sóc, bởi những người ở lại thường phải đối diện với nhiều áp lực, mất mát và những quyết định khó khăn không kém chính người bệnh. 

Trong mô hình này, điều dưỡng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Là những người ở gần người bệnh nhất, điều dưỡng không chỉ theo dõi triệu chứng mà còn lắng nghe, hỗ trợ tâm lý, hướng dẫn chăm sóc tại nhà và trở thành cầu nối giữa người bệnh với bác sĩ. Theo BS. Long, chuyên môn là điều kiện cần, nhưng lòng trắc ẩn và sự thấu cảm mới là nền tảng để chăm sóc giảm nhẹ thực sự mang lại giá trị. 

Buổi chia sẻ nội bộ là một trong những hoạt động đào tạo chuyên môn nằm trong định hướng phát triển mô hình chăm sóc hỗ trợ và giảm nhẹ dành cho người bệnh ung thư tại Bernard Healthcare. Thông qua việc cập nhật kiến thức, tăng cường phối hợp đa chuyên khoa và chuẩn hóa quy trình chăm sóc, Bernard hướng đến xây dựng một mô hình điều trị toàn diện, lấy người bệnh và gia đình làm trung tâm. 

Trong bối cảnh ung thư và các bệnh mạn tính ngày càng gia tăng, chăm sóc giảm nhẹ đang trở thành một phần không thể thiếu của y học hiện đại. Theo BS. Võ Thành Long, giá trị lớn nhất của chăm sóc giảm nhẹ không nằm ở việc kéo dài sự sống bằng mọi giá, mà ở việc giúp mỗi người bệnh có cơ hội sống trọn vẹn, được lắng nghe và được tôn trọng trong từng quyết định của hành trình điều trị.