UNG THƯ CÓ CẦN KIÊNG THỊT ĐỎ, ĐẬU NÀNH, ĐƯỜNG, SỮA?

Sau khi được chẩn đoán ung thư, ăn gì và kiêng gì thường trở thành mối quan tâm lớn của người bệnh và gia đình. Những lời truyền miệng như “đường nuôi tế bào ung thư”, “ăn thịt bò làm khối u lớn nhanh”, “ung thư vú phải kiêng đậu nành” hay “ung thư không nên uống sữa” càng khiến nhiều người dè dặt với từng món ăn. 

Trong khi đó, ung thư và quá trình điều trị có thể ảnh hưởng đến cảm giác ngon miệng, khả năng ăn uống và tình trạng dinh dưỡng. Chán ăn, buồn nôn, thay đổi vị giác, nhanh no, khó nuốt... có thể khiến người bệnh ăn ít và sụt cân. Việc tự loại bỏ thêm nhiều thực phẩm càng làm khẩu phần bị thu hẹp. 

Vậy những thực phẩm thường bị cho là “nuôi” khối u thực sự nên được nhìn nhận như thế nào? 

Cắt hoàn toàn đường, tinh bột không thể “bỏ đói” khối u 

Quan niệm “đường nuôi tế bào ung thư” khiến một số người bệnh cắt mạnh cơm, bún, phở, khoai củ, trái cây và nhiều thực phẩm chứa carbohydrate khác. 

Glucose là nguồn năng lượng được các tế bào trong cơ thể sử dụng, bao gồm tế bào bình thường và tế bào ung thư. Tuy nhiên, cắt đường hay carbohydrate khỏi khẩu phần không đồng nghĩa có thể “bỏ đói” khối u. Cơ thể vẫn có cơ chế duy trì glucose trong máu để cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống. 

Người bệnh ung thư vẫn cần carbohydrate để cung cấp năng lượng; loại bỏ hoàn toàn đường và tinh bột không thể “bỏ đói” khối u.

Carbohydrate cũng không đồng nghĩa với đường ngọt. Cơm, ngũ cốc, khoai củ, các loại đậu, rau củ và trái cây cung cấp carbohydrate cùng nhiều dưỡng chất cần thiết. Vì vậy, người bệnh không nên tự loại bỏ toàn bộ nhóm chất bột đường vì sợ làm ung thư phát triển. 

Điều cần hạn chế là lượng đường bổ sung từ bánh kẹo, nước ngọt và các thực phẩm nhiều đường nhưng ít giá trị dinh dưỡng. Lựa chọn cụ thể còn phụ thuộc vào thể trạng và các bệnh lý đi kèm như đái tháo đường, thừa cân, béo phì. 

Thịt đỏ cần được kiểm soát về lượng thay vì kiêng tuyệt đối 

Thịt bò thường bị loại khỏi bữa ăn vì lo ngại thịt đỏ khiến khối u phát triển. Tuy nhiên, cần phân biệt khuyến nghị hạn chế thịt đỏ để giảm nguy cơ ung thư với việc yêu cầu người đã mắc ung thư phải kiêng hoàn toàn thịt đỏ. 

Các khuyến nghị dinh dưỡng hướng đến việc hạn chế lượng thịt đỏ và hạn chế thịt chế biến sẵn. Điều này không có nghĩa mọi người bệnh ung thư đều phải loại bỏ thịt bò khỏi khẩu phần. 

Người bệnh ung thư có thể sử dụng với lượng hợp lý trong một chế độ ăn cân đối.

Thịt đỏ vẫn cung cấp protein, sắt, vitamin B12 và nhiều dưỡng chất. Với người bệnh đang ăn kém, sụt cân hoặc mất khối cơ, việc đảm bảo đủ protein cần được quan tâm. Nguồn đạm có thể đa dạng từ thịt, cá, trứng, sữa đến các loại đậu, tùy tình trạng và khả năng ăn uống của từng người. 

Vì vậy, thay vì mặc định “ung thư phải kiêng thịt bò”, cần quan tâm đến lượng ăn, cách chế biến và sự cân đối giữa các nguồn protein trong khẩu phần. 

Thực phẩm từ đậu nành không làm tăng nguy cơ ung thư vú tái phát 

Nỗi lo về đậu nành thường gặp ở người bệnh ung thư vú vì đậu nành chứa isoflavone – một dạng phytoestrogen có cấu trúc tương tự estrogen. 

Tuy nhiên, phytoestrogen từ đậu nành có hoạt tính khác với estrogen của cơ thể. Các bằng chứng hiện có không cho thấy sử dụng thực phẩm từ đậu nành làm tăng nguy cơ tái phát ung thư vú; các thực phẩm như đậu phụ, đậu nành nguyên hạt hay sữa đậu nành có thể được đưa vào chế độ ăn. 

Cần phân biệt thực phẩm từ đậu nành với viên uống hoặc sản phẩm bổ sung chứa isoflavone cô đặc. Người bệnh đang điều trị, đặc biệt khi sử dụng liệu pháp nội tiết, nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng các sản phẩm bổ sung này. 

Các bằng chứng hiện có không cho thấy sử dụng thực phẩm từ đậu nành làm tăng nguy cơ tái phát ung thư vú.

Sữa không phải thực phẩm người bệnh ung thư phải loại bỏ 

Sữa cũng thường bị kiêng vì lo ngại có thể “nuôi” tế bào ung thư. Hiện không có khuyến nghị chung yêu cầu người bệnh ung thư phải loại bỏ sữa và các sản phẩm từ sữa khỏi chế độ ăn. 

Sữa có thể cung cấp protein, năng lượng, canxi và nhiều dưỡng chất. Với người đang ăn kém, đây cũng có thể là một nguồn bổ sung năng lượng và protein nếu cơ thể dung nạp tốt. 

Tuy nhiên, không phải người bệnh nào cũng phù hợp với cùng một loại sữa. Khả năng tiêu hóa, bệnh lý đi kèm, nhu cầu năng lượng và protein cần được cân nhắc. Một số người có thể khó dung nạp sữa trong quá trình điều trị và cần thay đổi sản phẩm hoặc lựa chọn nguồn dinh dưỡng khác. 

Vì vậy, việc sử dụng sữa nên dựa trên nhu cầu và khả năng dung nạp, thay vì loại bỏ chỉ vì lo sợ sữa làm khối u phát triển. 

Sữa và chế phẩm từ sữa không phải nhóm thực phẩm người bệnh ung thư bắt buộc phải loại bỏ; việc sử dụng cần phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng và khả năng dung nạp.

Người bệnh ung thư vốn có thể ăn ít hơn do chán ăn, buồn nôn, thay đổi vị giác, khó nuốt hoặc các tác dụng phụ khác của điều trị. Nếu tiếp tục cắt bỏ hàng loạt thực phẩm vì những lời truyền miệng, khẩu phần càng dễ thiếu năng lượng và dưỡng chất, góp phần làm tăng nguy cơ sụt cân và mất khối cơ. 

Vì vậy, dinh dưỡng trong điều trị ung thư không hướng đến kiêng càng nhiều càng tốt. Điều cần quan tâm là người bệnh đang ăn được bao nhiêu, tình trạng dinh dưỡng ra sao và khẩu phần cần điều chỉnh thế nào theo bệnh lý, thể trạng và từng giai đoạn điều trị. 

Tại Chuyên khoa Dinh dưỡng lâm sàng Bernard, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng dinh dưỡng dựa trên bệnh lý, thể trạng, diễn biến cân nặng, khẩu phần, khả năng ăn uống, kết quả xét nghiệm và mục tiêu điều trị. Từ đó, kế hoạch dinh dưỡng được cá thể hóa nhằm đảm bảo nhu cầu dinh dưỡng và hỗ trợ duy trì thể trạng trong quá trình điều trị ung thư. 

Liên hệ Bernard Healthcare qua http://m.me/BernardHealthcare hoặc hotline: 0916 39 00 33 hoặc 028 3535 2468 để được bác sĩ tư vấn và xây dựng kế hoạch dinh dưỡng phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.