6 lầm tưởng phổ biến về ung thư phổi ở người hút thuốc lá

Lầm tưởng 1: Chỉ người đang hút thuốc mới có nguy cơ ung thư phổi

Trên thực tế, không ít bệnh nhân ung thư phổi là những người đã bỏ thuốc từ nhiều năm trước, thậm chí hơn 10 - 15 năm. Ung thư phổi không hình thành ngay tại thời điểm tiếp xúc với khói thuốc, mà là kết quả của quá trình tổn thương tế bào kéo dài. 

Khói thuốc lá chứa nhiều chất gây ung thư có thể làm biến đổi DNA của tế bào phổi. Khi các biến đổi này tích lũy đủ lâu và vượt quá khả năng sửa chữa của cơ thể, tế bào có thể tăng sinh bất thường. 

Việc ngừng hút thuốc giúp loại bỏ tác nhân gây hại mới, nhưng những biến đổi đã xảy ra trong quá khứ không biến mất ngay lập tức. Do đó, nguy cơ ung thư phổi giảm dần theo thời gian sau khi bỏ thuốc nhưng không biến mất hoàn toàn.

Lầm tưởng 2: Bỏ thuốc 5 - 10 năm là an toàn tuyệt đối

Nhiều người cho rằng sau mốc 5 hoặc 10 năm bỏ thuốc, phổi đã “hồi phục hoàn toàn”. Thực tế, các nghiên cứu cho thấy nguy cơ ung thư phổi giảm rõ rệt sau khi bỏ thuốc, đặc biệt sau 10–15 năm. Tuy nhiên, ở người từng hút thuốc lâu năm, nguy cơ này vẫn cao hơn so với người chưa từng hút, nhất là khi bước vào độ tuổi trung niên hoặc cao tuổi.

Trong quá trình thăm khám tại Bernard, không ít khách hàng chia sẻ với bác sĩ rằng “Tôi bỏ thuốc lâu rồi, chắc không sao đâu”. Chính tâm lý này có thể khiến việc kiểm tra sức khỏe bị trì hoãn, dù cơ thể đã xuất hiện những thay đổi kéo dài như ho dai dẳng hay mệt mỏi.

Lầm tưởng 3: Không ho ra máu, không đau ngực thì chắc không phải ung thư phổi

Ung thư phổi giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều bệnh nhân chỉ có những biểu hiện rất mơ hồ: ho kéo dài nhưng nhẹ, hụt hơi khi gắng sức, mệt mỏi nhiều hơn trước, ăn uống kém hoặc sụt cân chậm.

Những triệu chứng “không đặc hiệu” này dễ bị quy cho tuổi tác, bệnh phổi mạn hoặc đơn giản là cơ thể đã yếu đi theo thời gian. Khi xuất hiện các triệu chứng “điển hình” như ho ra máu hay đau ngực rõ rệt, bệnh thường đã tiến triển hơn. Đây là lý do vì sao ung thư phổi thường được phát hiện ở giai đoạn muộn.

Lầm tưởng 4: Hút thuốc lâu năm mà vẫn khỏe, chắc phổi mình chịu được?

Phổi là cơ quan có khả năng bù trừ rất tốt. Nhiều tổn thương có thể tồn tại âm thầm trong thời gian dài mà không gây ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt hằng ngày. Tại Bernard Healthcare, không ít trường hợp được bác sĩ phát hiện tổn thương phổi trong khi bệnh nhân đến khám vì lý do khác.

Việc một người hút thuốc nhiều năm nhưng vẫn sinh hoạt bình thường không đồng nghĩa với việc phổi hoàn toàn không bị tổn thương. Điều này chỉ cho thấy cơ thể đang thích nghi, chứ không phải không có thay đổi bên trong.

Lầm tưởng 5: Ung thư phổi là “bản án chắc chắn” cho người hút thuốc?

Đây là lầm tưởng mang tính bi quan và dễ khiến người bệnh mất đi cơ hội chăm sóc sức khỏe đúng cách. Y học hiện đại cho thấy phát hiện sớm mang lại lợi thế rất lớn, không chỉ trong ung thư phổi mà với nhiều bệnh lý khác của phổi.

Trong nhiều trường hợp, tổn thương được phát hiện sớm chưa phải ung thư, mà là viêm mạn tính hoặc tổn thương lành tính cần theo dõi. Ngay cả khi là ung thư, việc phát hiện ở giai đoạn sớm giúp người bệnh có nhiều lựa chọn kiểm soát và điều trị hiệu quả hơn.

Lầm tưởng 6: Chụp CT phổi nhiều sẽ hại, nên chỉ đi khám khi thật cần

Nhiều người trì hoãn kiểm tra phổi vì lo ngại tia xạ. Tuy nhiên, trong thực hành y khoa, các phương tiện chẩn đoán hình ảnh được chỉ định có cân nhắc lợi ích – nguy cơ rõ ràng. Liều tia được kiểm soát chặt chẽ và ngày càng được tối ưu.

Trong nhóm có nguy cơ, lợi ích của việc phát hiện sớm những bất thường quan trọng thường vượt xa nguy cơ tiềm tàng từ tia xạ. Vấn đề không nằm ở việc “chụp hay không chụp”, mà là chụp đúng đối tượng, đúng thời điểm và đúng chỉ định.